Flevoland ontwikkelt zich en staat voor grote keuzes. In de Omgevingsvisie Flevoland 2050, blik op de toekomst beschrijven we hoe de provincie wil omgaan met grote ruimtelijke, economische en maatschappelijke opgaven richting 2050. Doel is een Flevoland in balans: een provincie die groeit, maar dit doet op een manier waarin wonen, werken, natuur, landbouw, energie en mobiliteit met elkaar in balans blijven. De provincie neemt daarbij nadrukkelijker de regie. Hoewel Flevoland nog ruimte lijkt te hebben, heeft elke plek een functie.
Omgevingsvisie en Omgevingswet
In de Omgevingsvisie kijken we vooruit richting 2050. Daarbij hebben we duidelijke keuzes gemaakt. Er zijn daarin drie strategieën te onderscheiden. We zetten in op vijf sterke leefregio's (1), investeren in vijf innovatieve economische ecosystemen (2) en versterken het robuuste polderraamwerk (3). Dit doen we in samenhang, zodat we de balans bewaken tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving, en het duurzaam doorontwikkelen van Flevoland, welke in de volgende hoofdstukken van de begroting zijn uitgewerkt. In die programma’s wordt verwezen naar het relevante omgevingsperspectief.
In 2027 zetten we hiervoor de volgende stap. We werken de visie uit in een of meer integrale omgevingsprogramma's (eerst nog op te stellen als een beperkt aantal losse omgevingsprogramma's). Dit is een verdere uitwerking van het strategisch beleid en is de basis voor de uitvoering. Waar nodig borgen we de doorwerking van provinciale belangen in regels via de Omgevingsverordening. Door deze aanpak ontwikkelen we een samenhangend en toekomstbestendig beleidshuis omgevingsbeleid.
De provincie adviseert gemeenten in formele en informele stadia van ruimtelijke planontwikkeling om zo het provinciaal belang te beschermen en waar mogelijk kansen te benutten vanuit de ‘ja, mits’-benadering. Hiervoor wordt de ‘Lijst van gevallen van provinciaal belang’ gebruikt. Ook in 2027 zorgen we ervoor dat de lijst met onze provinciale belangen actueel en uitvoerbaar is.
Bovenregionale samenwerking
De provincie zoekt actief de samenwerking met andere overheden, zowel binnen als buiten de provinciegrenzen. Soms is dat incidenteel en soms in een structureel samenwerkingsverband. In het coalitieakkoord en in de omgevingsvisie is voor de structurele samenwerkingsverbanden het belang voor Flevoland meegegeven.
Met het Rijk werken we in het kader van NOVEX-provincies in 2027 aan een actualisatie van het ‘Ruimtelijk Arrangement ‘(schakel tussen de nationale en provinciale Omgevingsvisie). De ‘Nota Ruimte’, de bijbehorende uitvoeringsstrategie en onze provinciale omgevingsvisie zullen richtinggevend zijn voor dit proces.
Provincie Flevoland maakt ook deel uit van een viertal NOVEX-gebieden: Lelylijn, Metropoolregio Amsterdam, Schiphol en Regio Zwolle. Daarnaast werken we met medeoverheden aan het IJsselmeergebied, het Deltaplan Noord-Nederland en de Samenwerking EHPZ (Ermelo, Harderwijk, Putten, Zeewolde).
Binnen de provinciegrens werken we samen met de gemeenten en het waterschap in ‘Samen Maken We Flevoland’ om samen sterker te zijn richting het Rijk. Daarbij richten we ons op de gezamenlijke Flevolandse belangen. De basis hiervoor is te vinden in de ‘Strategische Agenda Flevoland’ en de bijbehorende uitvoeringsagenda. In 2027 zal deze strategische agenda, voor zover nodig, geactualiseerd worden.
Woonopgave - Groei in balans
In de ontwerp Omgevingsvisie is beschreven dat het onze ambitie is om tot en met 2050 nog 100.000 nieuwe woningen te bouwen, bovenop de 190.000 woningen die we nu hebben. Dat is een groei met ruim 50%. Niet het aantal maakt Flevoland uniek, maar wel de enorme relatieve groei. En die beoogde toename leidt ertoe dat het in onze provincie essentieel is dat we aandacht hebben voor een groei in balans. Er moet immers een nieuwe samenleving ontstaan, waar mensen niet alleen een woning hebben, maar ook het gevoel hebben dat ze thuiskomen, dat ze ‘aarden’ in Flevoland. Dat is een uitdaging die we in de ‘Sociale Agenda’ hebben uitgewerkt. Indien er wel veel woningen worden toegevoegd, maar we er onvoldoende in slagen om alle andere zaken te borgen die een vitale samenleving nodig heeft (banen, bereikbaarheid, voorzieningen, een fijne leefomgeving), dan raken we als provincie (verder) uit balans. Zowel in de provincie als bij de gemeenten moet op alle beleidsterreinen in samenhang worden opgeschaald, een enorme opgave!
Maar eerst moet het bouwtempo omhoog. We zien dat we momenteel achterlopen op de afspraken die we in 2022 in de twee Woondeals MRA en ZUND hebben vastgelegd. Dat is begrijpelijk vanuit het gegeven dat het momenteel 8-10 jaar duurt van het idee voor een woning tot het overhandigen van de sleutel. Het duurt een aantal jaren voordat versnelling zichtbaar wordt. We zitten nu op de helft van de duur van de twee Woondeals (2022-2030), dus de komende jaren moet de versnelling echt zichtbaar worden. Tegelijkertijd proberen we via de introductie van parallel plannen en industrieel bouwen de doorlooptijd van 8-10 jaar grofweg te halveren.
Voor de woningbouw zijn onze nieuwe rollen vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) van belang. We willen niet alleen dat het bouwtempo wordt verhoogd, maar we moeten er ook op toezien dat in onze regio voldoende wordt gebouwd voor alle aandachtsgroepen, dat er wordt gebouwd in alle prijsklassen (30% sociaal, 2/3 betaalbaar) en dat het beter mogelijk wordt om door te stromen naar een woning die past bij de volgende levensfase (d.w.z. dat daarvoor voldoende en kwalitatief passend aanbod voor wordt gerealiseerd). Het komend jaar werken we dat uit in ons volkshuisvestingsbeleid, dat wordt opgenomen in een omgevingsprogramma.
Daarnaast is een derde onderdeel van de integrale opgave dat we ook aandacht moeten hebben voor toekomstbestendige bouw, met aandacht voor onderwerpen als materiaalgebruik (zoals meer hout en biobased), water, energie, natuur en een fijne leefomgeving. Dat doen we onder meer door innovaties aan te jagen via de Regiodeal Nieuw Land, door ketenwerking ‘Van Polder tot Pand’ te stimuleren en digitaliseringsmogelijkheden zoals ‘Digital Twins’ te ontwikkelen via Nationaal Groeifonds projecten en te helpen om nieuwe opleidingen te ontwikkelen waar de bouwvakkers en de installatietechnici van de toekomst worden opgeleid, samen met het bedrijfsleven. Een mooi voorbeeld is Techniek Opleiding Flevoland (TOF) in Lelystad, dat met succes een aanvraag heeft gedaan bij Kansen voor West. We hebben ook oog voor mogelijke Europese samenwerking, onder meer via New European Bauhaus, dat ook gaat over samenlevingsopbouw.
In 2013 hebben we afspraken gemaakt met het Rijk, de gemeente en andere overheden over een langjarige samenwerking in de ontwikkeling van Almere tot een toekomstbestendige stad. Met het programma ‘Almere 2.0’ wordt de stedelijke ontwikkeling stapsgewijs gerealiseerd, met gezamenlijke regie op thema’s als ‘bereikbaarheid’, ‘duurzaamheid’ en ‘economie’. Nu de ontwikkeling van Almere Pampus in zicht komt en de huidige derde tranche van het Fonds Verstedelijking in 2029 afloopt, ontstaat een nieuwe fase. We kijken daarom in 2027 terug en vooruit, wat mogelijk leidt tot actualisering van de uitvoeringsafspraken.